Vanaf vandaag geldt in Nederland een prioriteringskader voor nieuwe of zwaardere elektriciteitsaansluitingen. Daardoor komen huishoudens die een zwaardere aansluiting aanvragen in sommige gebieden op een wachtlijst terecht. Dat klinkt ingrijpend, maar voor verduurzamingsmaatregelen is een zwaardere aansluiting lang niet altijd nodig. “Het installeren van een hybride warmtepomp is nog steeds mogelijk en voor isolatiemaatregelen heb je überhaupt geen stroom nodig”, zegt NVDE-voorzitter Olof van der Gaag. “Maar er is meer mogelijk, zoals een laadpaal en een volledig elektrische warmtepomp, als stroomverbruik slim wordt verdeeld in de woning.”
“Huishoudens zijn als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten logischerwijs aan het verduurzamen geslagen. Mensen willen onafhankelijker worden van onbetrouwbare fossiele energie en we willen allemaal profiteren van de happy hours, wanneer de stroomprijzen laag zijn”, zegt Van der Gaag. De verduurzamingsstappen die je kan nemen zijn afhankelijk van je woonsituatie.
Slim omgaan met stroom
Nu een zwaardere aansluiting niet meer vanzelfsprekend is, worden we uitgedaagd om slimmer met stroom om te gaan. Vroeger was dit niet nodig, omdat er altijd stroom beschikbaar was. We gingen ervan uit dat apparaten tegelijkertijd op vol vermogen konden draaien. In de praktijk is dit gelukkig bijna nooit nodig. Een elektrische auto hoeft bijvoorbeeld niet tijdens het koken te laden, maar kan beter later op de avond worden opgeladen. Dat hoef je bovendien niet per se zelf in de gaten te houden: een energiemanagementsysteem kan dit voor je doen. Zo’n systeem werkt als ‘energiedirigent’ in je huis en hiermee kun je automatisch regelen welke apparaten wanneer stroom gebruiken. Zo worden bijvoorbeeld de warmtepomp, laadpaal en zonnepanelen slim op elkaar afgestemd.
Wat kun je nu al doen?
- Maak vooraf een slim plan
Denk niet alleen na over welke apparaten je wil aanschaffen, maar ook wanneer je ze gebruikt en welke prioriteit hebben. Een elektrische auto hoeft bijvoorbeeld niet op te laden terwijl je op inductie aan het koken bent. Dat kan net zo goed later op de avond of ’s nachts, en over een langere periode met minder vermogen. Door apparaten op verschillende momenten stroom te laten gebruiken en met iets minder vermogen, is vaak geen zwaardere aansluiting nodig.
- Kies slimme apparaten en kijk naar het piekvermogen van apparaten
Vraag bij de aanschaf van een warmtepomp of laadpaal naar slimme functies, zoals load balancing. Dit zorgt ervoor dat een apparaat automatisch minder stroom gebruikt als er in huis al veel elektriciteit wordt verbruikt. Zo voorkom je overbelasting van de hoofdzekering in je meterkast. Het helpt ook voor apparaten te kiezen die een laag piekvermogen hebben. Dat is de maximale hoeveelheid stroom die een apparaat kan leveren. Bij de warmtepomp is het goed om te letten op een model dat geen elektrische bijstook nodig heeft om je woning in de winter warm te houden.
- Denk ook aan later
Kies apparaten die nu goed werken met je huidige aansluiting, maar die ook klaar zijn om in de toekomst meer stroom te vragen. Zo kun je later, indien nodig, eenvoudig verder verduurzamen zonder apparaten te vervangen. Denk aan een volledig elektrische warmtepomp of laadpaal die op 1-fase kan worden aangesloten, maar ook op een later moment naar 3-fase. Of een hybride warmtepomp die is ontworpen om met een paar simpele aanpassingen omgetoverd te worden tot all-electric warmtepomp. Dat is een warmtepomp die al een voorraadvat voor warm water heeft en gebruikt, maar waarbij de gasketel nog als back-up geldt.
- Maak het stroomverbruik planbaar: laat een energiedirigent het werk doen
Je hoeft niet zelf steeds na te denken over welk apparaat wanneer aan kan. Een energiemanagementsysteem regelt dat automatisch. Het verdeelt de beschikbare stroom over bijvoorbeeld je warmtepomp, laadpaal en andere apparaten, zonder dat je daar iets van merkt. Zo kun je op dezelfde aansluiting meer apparaten kwijt.
- Begin met isoleren
Isolatiemaatregelen zijn altijd een goede investering. Het isoleren van je woning zorgt ervoor dat zoveel mogelijk warmte binnen blijft of juist buiten blijft in de zomer (mits je goede zonwering hebt). Hier heb je geen zwaardere stroomaansluiting voor nodig. En met betere isolatie is ook minder vermogen nodig voor bijvoorbeeld een warmtepomp.
- Gebruik de energie van de zon slim
Heb je zonnepanelen? Gebruik de stroom die je zelf opwekt zoveel mogelijk direct. Laad bijvoorbeeld overdag je elektrische auto op of laat je warmtepomp dan warm water maken. Zo gebruik je minder stroom van het elektriciteitsnet en vermijd je terugleverkosten. Met een batterij kun je je zelf opgewekte zonnestroom opslaan en later op de dag gebruiken. Dat kan in de vorm van elektriciteit of warm water. Kies bij voorkeur voor zonnepanelen met slimme omvormers. Die kunnen opgewekte stroom slim afstemmen met je laadpaal en warmtepomp.
Een zwaardere aansluiting is niet altijd nodig. Vraag je installateur daarom om mee te denken over slimme oplossingen, zoals een warmtepomp of laadpaal die past binnen je bestaande aansluiting. Vaak zijn er technische oplossingen waardoor verduurzaming toch mogelijk is. Net verschenen onderzoek in opdracht van het Ministerie van EZK bevestigt dat elektrisch koken, auto laden en een warmtepomp meestal mogelijk zijn zonder zwaardere aansluiting.
Lees meer over de mogelijkheden van het verduurzamen van je woning met een kleine netaansluiting op deze pagina van MilieuCentraal.
Bekijk hier of jouw wijk op de wachtrij staat voor het verzwaren van je stroomaansluiting:
- Netbeheerder Stedin (Zuid-Holland, Utrecht, Zeeland)
- Netbeheerder Liander (Gelderland, Noord-Holland, Flevoland, Friesland)
- Netbeheerder Enexis (Noord-Brabant, Groningen, Drenthe, Overijssel, Limburg)