Wat doen festivals om hun stroomvoorziening te verduurzamen? NVDE’er Joris Wijnhoven ging kijken op een paar zomerfestivals en doet verslag. Dit keer vanaf Vlieland, waar Into The Great Wide Open (ITGWO) klimaatneutraliteit en circulariteit niet alleen in de praktijk brengt, maar ook als een waar exportproduct ziet. Een festival midden in een Natura 2000-gebied, maar zonder prullenbakken. “Want je houdt hier toch geen rommel over.”

Leermomentje

Liefst 180 professionals uit onder meer de energiewereld hebben zich op de openingsdag va ITGWO verzameld in een bos in de duinen voor een prachtig, metershoog podium dat vrijwel geheel is opgetrokken uit bamboe. Het wachten is even tot er geluid is. Als de techniek het weer doet legt duurzaamheidsbaas Arnout de la Houssaye uit wat er loos was. “Geluid, licht en horeca bij dit podium draaien op één batterij. We experimenteren dit jaar door deze batterij beetje bij beetje op te laden met stroom van een enorme trekker en een vrachtauto, die voor de opbouw naar het eiland zijn gekomen. Al onze bouwlogistiek is immers al elektrisch. Zo worden die batterijen optimaal gebruikt. Maar vannacht had een heftruckchauffeur zijn machine ingeplugd om op te laden. Dat is niet de bedoeling. Leermomentje.”

Juist de lessen uit de praktijk maakt de Bouwplaats van de Toekomst, zoals ITGWO hun werkwijze noemt, woest aantrekkelijk als proeftuin voor de bouwwereld. Op- en ontladen van een batterij met mobiele voertuigen kan op papier, maar doe het maar eens. Grote bouwers als de BAM of VolkerWessels zien maar wat graag hoe dat in de praktijk werkt, in een setting die sterk lijkt op een bouwplaats. Om er bijvoorbeeld achter te komen dat twee kanten op laden echt nog technische uitdagingen kent.

En soms gaat het mis. Twee jaar geleden viel ook tijdens een optreden de stroom een paar keer weg, toen het aansluiten van verse batterijen niet meteen goed ging. “Het publiek accepteert veel, maar voor de artiest is het echt heel vervelend. En als het ’s avonds opeens aardedonker is, speelt ook veiligheid een rol. Toen hebben we de back-up echt nodig gehad” zegt De la Houssaye.

Drie euro per kW

Sinds de start van het festival in 2009 is de CO₂-impact van ITGWO al gehalveerd van 600 naar 300 ton. Stroom wordt gehaald uit het zonnepark op het eiland en batterijen. Biodieselaggregaten staat er alleen als back-up. De uitstoot zit hem nog vooral in reis van de 6.000 bezoekers. De la Houssaye: “Onze kilowattprijs is tegen de drie euro. Die prijs weerspiegelt de reële kosten van ons systeem. De grap is dat horecastandhouders daar erg creatief van worden. Ineens kijkt iedereen veel serieuzer hoe groot een aansluiting nou echt moet zijn en of dat koffieapparaat deze hele tijd aan moet staan”.

Duurzame Bouwkeet

Het koffieapparaat staat ook centraal bij Duurzame Bouwkeet, die bij een ander podium in de praktijk wordt gedemonstreerd. Omdat bouwplaatsen vaak nog geen netaansluiting hebben, wordt normaliter een dieselaggregaat ingezet. De Duurzame Bouwkeet werkt met een waterstofcel en een batterij. Het goede nieuws: de koffie is gegarandeerd altijd bruin. En nog meer goed nieuws: in september wordt de cruciale NTA-certificatie voor de opslag van waterstofflessen (en het gebruik ervan) gepubliceerd, een belangrijk houvast voor lokale bevoegde gezagen.

Opschalen

ITGWO wil meer doen dan zelf de zaakjes op orde hebben. De la Houssaye: “We willen opschalen. Niet alleen naar andere festivals, maar ook in andere sectoren. De bouw ziet hier allerlei praktische toepassingen in de praktijk, die zo gemakkelijker kunnen worden overgenomen. Maar wij hebben bijvoorbeeld ook de ambitie te laten zien hoe een goed geïntegreerd en gebalanceerd decentraal systeem model kan staan voor nieuwe woonwijken. Super relevant, in tijden van netcongestie.”

Die relevantie is er zeker. Op diverse plekken op het terrein wordt gebruik gemaakt van de stroomaansluiting van bestaande voorzieningen, zoals het zwembad. Die wordt gecombineerd met een batterij. Met behulp van een energiemanagementsysteem (ems) en een slimme meter, wordt die batterij, nodig om de pieken in het verbruik op het festival te kunnen beleveren, slim opgeladen. Slim als in: rekening houdend met het verbruik van het zwembad. Wanneer die zélf wat meer stroom nodig heeft, laadt de batterij langzaam op. En bij minder verbruik juist meer. Tijl Couzij van Lab Vlieland werkte mee aan dit systeem: “Wij laten zien hoe je een aansluiting optimaal kunt gebruiken: twee dynamische gebruikers die samen netcongestie voorkomen, zonder ooit zonder stroom te zitten. Met behulp van software en een mobiele batterij en vooral goed overleg en een slim contract wordt de aanleg van extra koper voorkomen. Een interessante oplossing voor netbeheerders, lijkt me zo. Wat wij met een 300 kW aansluiting doen op Vlieland, kan ook elders een reële oplossing zijn.”