Als Nederland zijn strategische positie en toekomstig verdienvermogen wil veiligstellen, is het noodzakelijk om nu te investeren in de economie van morgen. Het kabinet heeft besloten tot de oprichting van een Nationale Investeringsinstelling, die kan inspringen waar het de markt onvoldoende lukt om maatschappelijk gewenste projecten te financieren. Met voldoende financiële slagkracht en een duidelijk mandaat kan de Nationale Investeringsinstelling een belangrijke rol vervullen in het financieren van maatschappelijke opgaven. Binnen deze missie verdienen energie, klimaat en de circulaire economie een prominente plek, omdat deze investeringen noodzakelijk zijn om afhankelijkheden af te bouwen, een marktaandeel in groeiende markten te bemachtigen en toekomstig verdienvermogen zeker te stellen. Een brede coalitie van partijen uit de energie- en klimaatsector benadrukt dit belang in een brief naar de Taskforce Toekomstige Welvaart en Vestigingsklimaat.

De groene wereldeconomie heeft dit jaar al een marktwaarde bereikt van 10.000 miljard dollar. Oud-ASML CEO Peter Wennink stelde in zijn adviesrapport dat Nederland moet investeren in strategische sectoren die bepalend zijn voor onze toekomstige concurrentiekracht, waaronder energie-, klimaat- en circulaire technologieën, ook wel clean tech genoemd. Zonder betaalbare, betrouwbare en duurzame energie en grondstoffen komt het verdienvermogen van de Nederlandse economie onder druk te staan. Ook oud-ECB voorzitter Mario Draghi pleitte voor honderden miljarden aan private investeringen om concurrerender, duurzamer en innovatiever te worden. Duurzame innovaties verminderen niet alleen onze afhankelijkheid en CO₂-emissies, maar kunnen de economische groeimotor van het Nederlandse verdienvermogen worden. Zo zorgde de energietransitie in 2023 al voor meer dan 30 procent van de Europese economische groei. Tegelijkertijd vragen deze transities enorme investeringen, volgens TNO 40 tot 60 miljard per jaar in Nederland, waarvan tweederde door private partijen gedragen zal worden. Veel van deze investeringen – zoals in elektriciteitsinfrastructuur – gaan echter gepaard met serieuze risico’s en een lange investeringshorizon. Een Nationale Investeringsinstelling kan juist bij dit soort investeringen een verschil maken.

Wat kan de investeringsinstelling bieden?

• Financiering aan maatschappelijk relevante projecten. De Nationale Investeringsinstelling vult financieringsgaten en vangt risico’s op die door de markt slecht gedragen kunnen worden.
• Garantieproducten voor projecten met hoge risico’s, lage techniekvolwassenheid of lange terugverdientijd, die wel veel maatschappelijke baten meebrengen.
• Durfkapitaal voor innovatieve groene startups en scaleups.
• Een intermediair die institutionele beleggers faciliteert om te investeren in maatschappelijke projecten.
• Kennis en ondersteuning door samenwerking op te zoeken met overheden, marktpartijen, institutionele beleggers en Europese instellingen.
• Continuïteit en voorspelbaarheid, zodat het benodigde vertrouwen ontstaat voor het doen van onmisbare langetermijninvesteringen. Daarnaast wordt coördinatiefalen voorkomen door investeringen in vraag, aanbod en infrastructuur gelijktijdig te ondersteunen.

De opschaling van groene technologieën moet sneller en strategische toeleveringsketens moeten dichterbij huis. Een brede coalitie van partijen uit de energie- en klimaatsector roept de Taskforce voor Toekomstige Welvaart en Vestigingsklimaat – die is opgetuigd om investeringen in sleutelsectoren aan te jagen – op om deze economische en strategische kansen te benutten en de Nationale Investeringsinstelling te positioneren als instrument om maatschappelijk gewenste investeringen mogelijk te maken die nu moeilijk van de grond komen. De instelling moet voortbouwen op Invest-NL, maar met voldoende kapitaal, mandaat en instrumentarium meer slagkracht krijgen om investeringen op grote schaal mogelijk te maken. Energie-, klimaat- en circulaire technologieën verdienen daarbij een prominente plek. Een duurzame energievoorziening en sterke clean techsector zijn essentieel voor het toekomstige Nederlandse verdienvermogen en onze economische weerbaarheid.

Organisaties die deze oproep ondertekenen:
Nederlandse Vereniging Duurzame Energie, Platform Bio-economie, Energie-Nederland, Energy Storage NL, Geothermie Nederland, Holland Solar, Natuur & Milieu, NedZero, Netbeheer Nederland, Nederlandse Vereniging Circulaire Economie en VNCI.