Door de oorlog in Iran schoot de gasprijs omhoog. Dat laat opnieuw zien hoe kwetsbaar Nederland is voor internationale energiecrises. De Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) roept het kabinet op om een plan te maken om in vijf jaar tijd tien miljard kuub aardgas per jaar minder te gebruiken. De NVDE publiceert vandaag haar ‘Spoedplan voor minder aardgas’ met 19 mogelijke maatregelen hiervoor. “Elke keer als er ergens in de wereld een conflict uitbreekt, gaat jouw energierekening omhoog,” zegt Olof van der Gaag, voorzitter van de NVDE. “Wij betalen elk jaar miljardenrekeningen aan landen die onze waarden niet delen. De beste bescherming tegen prijsschokken is simpel: minder gas gebruiken en meer oranje-groene energie van eigen bodem.”

Nederland kan dit opnieuw
We weten dat Nederland dit kan, want we hebben het al eerder gedaan. Tussen 2021 en 2023 daalde het Nederlandse aardgasverbruik al van ruim 40 naar 30 miljard kuub per jaar. Met gerichte maatregelen kan Nederland nu opnieuw een vergelijkbare stap zetten. “De vraag is niet of het technisch kan,” zegt Van der Gaag. “De echte vraag is of we willen wachten tot we tijdens de volgende crisis wéér zeggen: waren we maar eerder begonnen.”

Voorzet voor kabinetsplan
Nederland heeft in zijn geschiedenis laten zien dat het niet wacht tot anderen het voor ons oplossen. We bouwen onze eigen dijken, we regelen ons eigen water, we lossen onze eigen problemen op, in samenwerking met anderen. Dat kan nu ook. In haar nieuwe ‘Spoedplan voor minder aardgas’ presenteert de NVDE een pakket maatregelen waarmee Nederland in circa vijf jaar tien miljard kuub aardgas per jaar kan besparen. Dat is evenveel als we nu uit de VS importeren. Tegelijkertijd dalen de CO₂-uitstoot en stikstofemissies fors.

De 19 voorstellen bestrijken alle grote energiegebruikende en -opwekkende sectoren in Nederland, waaronder:

• versnelling van isolatie van woningen en een spoedplan voor verduurzaming van huizen
• normering van slimme (hybride) warmtepompen; uitbreiden warmtenetten
• beter afstellen van verwarmings- en industriële installaties om energie te besparen
• versnelling van wind- en zonne-energie, op land en op zee
• meer flexibiliteit in het elektriciteitssysteem zodat duurzame stroom beter wordt benut
• extra energiebesparing in de industrie, bijvoorbeeld via thermische isolatie
• versnelling van verduurzaming in de glastuinbouw
• een offensief voor de productie van groen gas

Samen kunnen de genoemde maatregelen circa twaalf miljard kuub aardgas per jaar besparen, al overlappen sommige effecten elkaar. Omdat de energietransitie met de bestaande plannen al zorgt voor drie miljard kuub gasbesparing, valt er dus nog wat te kiezen om op tien miljard te komen.

Grip op energierekening
Veel voorstellen geven mensen ook meer grip op hun energierekening. Het voorkomen van stress over de energiekosten is zeker voor mensen met een laag inkomen dringend nodig. Minder afhankelijkheid van gasimport is daarvoor de meest structurele oplossing. Het kabinet Jetten kan nu kiezen om serieuze stappen te zetten om Nederland minder afhankelijk te maken van Poetin, Trump en het Midden-Oosten. Of de politici zullen over een paar jaar opnieuw aan hun kiezers moeten uitleggen waarom de energierekening plotseling door het dak gaat. “Energie van eigen bodem maakt ons vrij. Elke euro die we niet naar Qatar, Rusland of de VS sturen, is een euro die we zelf houden. We roepen het kabinet op om nu te gaan staan voor regie over onze eigen energie,” zegt Van der Gaag.

Randvoorwaarden
Om de versnelling mogelijk te maken, zijn volgens de NVDE duidelijke randvoorwaarden nodig. Belangrijk zijn onder meer het sneller oplossen van netcongestie en het verkorten van vergunningprocedures tot twee jaar. De organisatie ziet haar rapport als een voorzet voor een kabinetsplan om de energievoorziening structureel minder afhankelijk te maken van fossiele import.

Naar het NVDE Spoedplan voor minder aardgas