Brede welvaart lukt niet zonder eigen schone energie van Zuid-Hollandse bodem

Brief van samenwerkende maatschappelijke partners over Omgevingsvisie Zuid-Holland aan leden Provinciale Staten leden, 20 mei 2026

Voorzitter, leden van de Staten,

Onlangs heeft het college van Gedeputeerde Staten een voorstel voor nieuw Omgevingsbeleid vastgesteld. Een belangrijke toevoeging in het nieuwe beleid is het uitgangspunt van brede welvaart. Dat betekent aandacht voor de kwaliteit van leven, nu en in de toekomst.

Juist die kwaliteit van leven baart ons als Zuid-Hollanders zorgen. We zien een provincie die vol energie zit – letterlijk en figuurlijk. Maar er zijn ook toenemende zorgen: hoge energierekeningen, historisch duur tanken aan de pomp, onzekerheid bij ondernemers over onvoorspelbare
energieprijzen en de vraag of er überhaupt stroom is voor verduurzaming, groei of de start van hun bedrijf. Ook de gevolgen van klimaatverandering raken ons dagelijks. De vraag is niet óf we in ZuidHolland in actie moeten komen maar hóe we dat doen, op een manier die zorgvuldig omgaat met onze leefomgeving, natuur en ruimte.

We zijn een provincie met veel ambities op een beperkte hoeveelheid ruimte. Windenergie, mits zorgvuldig ingepast, biedt ons een krachtige oplossing als onderdeel van een brede energiemix. Elke turbine die hier in Zuid-Holland draait, zorgt voor méér inkomsten, betekent mínder afhankelijkheid van buitenlandse gasleveringen en méér controle over onze eigen toekomst. De vraag naar elektriciteit in Nederland neemt toe met een factor 2,5 tot 3,5 richting 2050. In Zuid-Holland kan de elektriciteitsvraag tot 2050 zelfs met 520% toenemen. Ook de netbeheerders zijn duidelijk: netverzwaring alleen is niet voldoende om iedereen van stroom te voorzien. Ons energiesysteem ontwikkelt zich daardoor tot een
decentraal systeem waarbij vraag en aanbod in elkaars nabijheid worden georganiseerd en gekoppeld. In dit systeem is windenergie cruciaal. Dat is een realiteit die volgt uit de technische en ruimtelijke kenmerken van ons energiesysteem: met lokale windopwek zorgen we ervoor dat kan worden bijgedragen aan een betrouwbare en betaalbare energievoorziening voor onze bedrijven, scholen en huishoudens.

Windenergie is bovendien een extra motor voor brede welvaart. De opbrengst van wind kan lokaal blijven: in coöperaties, in banen voor monteurs en installateurs, in extra inkomsten voor de regio. Waar een windmolen staat, ontstaat ook vooruitgang mits projecten zorgvuldig worden ingepast en de omgeving daadwerkelijk wordt betrokken en kan meeprofiteren, onder andere als mede-eigenaar van de turbines.
We begrijpen dat sommige inwoners zich zorgen maken over hinder of gezondheid. Die zorgen verdienen serieuze aandacht, transparante besluitvorming en een zorgvuldige afweging. Uit grote wetenschappelijke studies, zoals van het RIVM, blijkt dat windturbines geen directe
gezondheidsproblemen veroorzaken. Tegelijkertijd kunnen zorgen over hinder en leefomgeving leiden tot stress en gezondheidsklachten, en verdienen die erkenning en een zorgvuldige omgang. Wij als initiatiefnemers, ontwikkelaars en maatschappelijke partijen, en u als statenlid zijn verantwoordelijk om feiten van fictie te onderscheiden, om zo mensen niet onnodig angst aan te jagen. De Toolbox Wind op
Land kan daar een belangrijke bijdrage aan leveren.

Hinder is beheersbaar: slimme plaatsing, stille turbines en het terugregelen ’s nachts beperken overlast aanzienlijk. Tonale bromgeluiden — die bij sommige turbines voorkomen — zijn het gevolg van een verkeerd ontwerp of slecht onderhoud en kunnen worden opgelost. Bij locatiekeuzes blijft zorgvuldige aandacht voor natuurwaarden en landschappelijke kwaliteit vanzelfsprekend noodzakelijk. Daarbij past ook een eerlijke afweging: de gezondheidsimpact van fossiele energie — luchtvervuiling en hitte — verdient evenveel aandacht als zorgen over windturbines.

De actuele gebeurtenissen in het Midden-Oosten onderstrepen onze kernboodschap: lokale, betaalbare en schone energie is noodzakelijk voor een welvarende provincie. De wind waait hier veel en vaak. Als Zuid-Holland ergens het verschil kan maken, is het door die kracht te benutten – dat is van groot maatschappelijk belang. Daarom is het belangrijk om de eerder in kaart gebrachte windzoeklocaties op de reservelijst niet op voorhand af te schrijven, maar deze zorgvuldig te heroverwegen en, waar kansrijk, nader te onderzoeken.

Windenergie versterkt onze brede welvaart. Want: meer windenergie kan bijdragen aan minder kwetsbaarheid, een lagere energierekening en een toekomst waarin onze inwoners meer welvaren én welzijn ervaren.

De belangrijkste punten:

• Windenergie vermindert onze afhankelijkheid van geïmporteerde fossiele brandstoffen en van internationale conflicten en instabiele regimes. Lokaal opgewekte windenergie vergroot onze weerbaarheid en is daarmee een kwestie van strategische veiligheid.
• Windenergie op land is wereldwijd en in Nederland de goedkoopste bron van hernieuwbare elektriciteit. In combinatie met zonne-energie, batterijen en warmteopslag zorgt het voor een betaalbare en betrouwbare energielevering. Meer windstroom kan bijdragen aan een stabielere en beter voorspelbare energierekening voor inwoners en bedrijven en dat is essentieel voor een gunstig vestigingsklimaat voor bedrijven.
• Voor een stabiel elektriciteitsnetwerk met minder congestie heeft Zuid-Holland méér windenergie nodig naast zonne-energie. Zon levert overdag en in de zomer, wind ’s nachts en in de winter. Zo zorgen ze samen het hele jaar door voor stroom.
• Netcongestie remt nu al de uitbreiding en verduurzaming van bedrijventerreinen en woonwijken in Zuid-Holland en daarmee economische groei. Lokale opwek met wind- en zonne-energie op bedrijventerreinen, in combinatie met batterijopslag, kan bijdragen aan een verlichting van netcongestie en kan ervoor zorgen dat de energiekosten omlaag gaan.
• Grote wetenschappelijke studies, onder andere van het RIVM, laten zien dat er geen eenduidig causaal verband is aangetoond tussen geluid van windturbines en directe gezondheidseffecten zoals hart- en vaatziekten. Tegelijkertijd kunnen hinder en zorgen wel effect hebben op het welzijn van omwonenden en verdienen die serieuze aandacht. Een zorgvuldige en feitelijke benadering van dit onderwerp is daarom van groot belang.

Zuid-Holland kiest met de Omgevingsvisie voor brede welvaart — voor de kwaliteit van leven van onze inwoners, nu en in de toekomst. Die keuze is alleen geloofwaardig als zij wordt gedragen door een energiebeleid dat onze provincie ook écht in staat stelt om te verduurzamen, te groeien en minder afhankelijk te worden. Windenergie is een onmisbaar onderdeel van de oplossing.

Wij vragen de Staten daarom met klem: schrijf windzoekgebieden niet op voorhand af, maar maak zorgvuldige afwegingen op basis van hun technische, ecologische en maatschappelijke potentieel. Brede welvaart vraagt om moedige keuzes — en deze is er één.

Ondertekend door 24 organisaties — van energiecoöperaties tot bedrijven en maatschappelijke partners