Warmte Alliantie | Maak collectieve warmte mogelijk

Aan: De informateur dhr. Van Haersma Buma
Namens de Warmte Alliantie: Teun Bokhoven / Kees Vendrik/ Nancy Kabalt
Betreft: Grote belang collectieve warmte (warmtenetten) binnen formatieproces
Datum: 18 november 2025

Geachte heer Van Haersma Buma,

Het komende kabinet zal met urgentie een aantal keuzes moeten maken over de uitrol van warmtenetten. Het wettelijk kader is grotendeels door het Parlement vastgesteld (Wgiw, Wcw), echter de daadwerkelijke uitvoering van deze wetten vraagt om besluiten over een aantal majeure kwesties. Gezien de (financiële) implicaties dienen deze besluiten in het aanstaande coalitie- en regeerakkoord een plek te krijgen. In het licht van netcongestie is er op veel locaties voor nieuwbouw geen net-ruimte voor individuele warmtepompen en is een collectieve warmtevoorziening het enige alternatief om de bouw van nieuwe woningen op gang te houden. Daarnaast is collectieve warmte in veel bestaande wijken maatschappelijk de goedkoopste optie bij de vervanging van aardgas naar een lokaal en duurzaam alternatief. Om de woningbouw én warmtetransitie op gang te houden zal een nieuwe coalitie besluiten moeten nemen.

1. Stel een nieuwe ambitie voor de overstap van aardgas naar collectieve (duurzame) warmte bij bestaande woningen. De vigerende ambitie van de overstap van 500.000 woningen in de periode tot 2030 is door de maatschappelijke onduidelijkheid onhaalbaar geworden. U kunt de genoemde 640.000 nieuwe aansluitingen in 2035 uit het Warmtebod als inspiratie gebruiken voor een nieuwe, realistische ambitie.
2. Versnel de overgang van private naar publieke netten. De nieuwe wetgeving (Wcw) eist t.z.t. een overgang van private naar publieke netten. Daar is echter haast bij geboden: private warmtebedrijven zijn nagenoeg gestopt met investeringen en ervaren personeel vertrekt. De uitvoeringskracht van deze bedrijven is essentieel voor de warmtetransitie. Overname door publieke partijen
van de private netten (zie advies Rooijers) dient zo snel mogelijk te gebeuren. Plan de stappen en middelen voor deze overnames. De kosten van de overname van de netten vormen uiteraard een onderdeel van onderhandeling, maar bedragen volgens het Advies Rooijers enkele miljarden. Dit is een investering in waardevolle infrastructuur. Een optie is de netten door EBN te laten overnemen
en als balanspost te boeken, waardoor de overnamekosten buiten de Rijksbegroting blijven en een jaarlijks eigen rendement behouden.
3. Zorg dat de keuze voor warmte voor huishoudens aantrekkelijk is en blijft. Eerder is door minister Hermans geconcludeerd dat lagere maatschappelijke, nationale kosten van warmte helaas nog niet betekent dat de kosten voor eindgebruikers ook laag zijn. Zonder aantrekkelijke propositie voor de huishoudens wordt de warmtetransitie heel lastig. Geef daartoe de uitrol van warmte een toereikende ondersteuning.
a. Kom met een ruimere en toereikende (WIS) bijdrage per aansluiting.
b. Zorg voor een aparte financiering van de hoofdtransportleidingen voor warmte.
c. Zorg voor een ruimere financiering van inpandige kosten, inclusief een SAH-regeling voor huurwoningen ook na 2025.
d. Borg dat er voldoende capaciteit is bij o.a. gemeenten, warmtebedrijven en installateurs om al deze huishoudens op een goede wijze te ondersteunen in de aardgasvrije reis.

De bovenstaande punten betekenen dat er indicatief voor de komende vier jaar minimaal 700 miljoen extra gereserveerd moet worden boven de middelen die nu al begroot staan (WIS, SVVE, deel ISDE, DUMAVA, garantieregeling warmte).
4. Doorbreek de impasse op korte termijn met een aantal doorbraakprojecten. Zet in op realiseren van 10 tot 15 warmtenetten in kwetsbare wijken met borging van voldoende publieke middelen. Deze ontwikkeling helpt om op korte termijn richting te geven aan vereenvoudiging van het subsidielandschap van collectieve warmte en de continuïteit voor de sector weer op peil te brengen en op die manier een doorbraak voor het versnellen in realisatie mogelijk te maken.

We hopen dat u de bovenstaande punten kunt agenderen in de route naar een nieuwe coalitie. Een adequate invulling van dit onderwerp draagt bij aan het verminderen van de netcongestie en verbetert de betaalbaarheid van de energierekening voor vele huishoudens voor nu, maar zeker ook voor de toekomst. Uiteraard lichten we deze punten graag toe.

Over de Warmtealliantie
De Warmtealliantie is een brede coalitie van tientallen gemeenten, woningbouwcorporaties, maatschappelijke organisaties, koepels, advies-, bouw- en warmtebedrijven en energiecoöperaties. De Warmtealliantie heeft begin 2025 het Warmtebod aangeboden aan de Minister van KGG en het ministerie van VRO. De partijen van de Warmtealliantie geven aan een forse uitrol van warmtenetten te kunnen en willen uitvoeren, indien de wettelijke kaders en middelen vanuit het Rijk daarvoor geregeld worden.
Zie https://www.nationaalklimaatplatform.nl/nieuws12/2967357.aspx